Je hebt een avond gedronken en vraagt je af hoeveel alcohol er nog in je bloed zit. Het promillage berekenen van alcohol is geen exacte wetenschap die je thuis volledig kunt repliceren, maar je kunt wel een redelijke inschatting maken op basis van een aantal persoonlijke factoren. Denk aan je lichaamsgewicht, je geslacht, het aantal consumpties en de tijd die verstreken is. In dit artikel lees je hoe die factoren samenwerken, wat de beperkingen zijn van zelfberekening, en waarom het nooit verstandig is om zelf te beoordelen of je nog veilig kunt rijden of werken.

Wat is promillage en hoe wordt het gemeten?

Promillage, ook wel het bloedalkoholgehalte (BAG) of BAC (Blood Alcohol Concentration) genoemd, geeft aan hoeveel gram alcohol er per liter bloed aanwezig is. Een promillage van 0,5 betekent dus dat er 0,5 gram alcohol per liter bloed in je lichaam zit. In Nederland geldt voor ervaren bestuurders een wettelijke limiet van 0,5 promille, terwijl beginnende bestuurders en beroepschauffeurs zich aan 0,2 promille moeten houden. Een officiële meting gebeurt via een ademtest of een bloedonderzoek, uitgevoerd door politie of medisch personeel. Thuis heb je die apparatuur niet, maar je kunt met behulp van bekende formules wel een ruwe schatting maken.

De factoren die je promillage beïnvloeden

Het bloedalkoholgehalte wordt bepaald door een combinatie van factoren. Het gaat niet alleen om hoeveel glazen je hebt gedronken, maar ook om wie je bent als persoon en onder welke omstandigheden je drinkt. Hieronder bespreken we de belangrijkste variabelen die een rol spelen bij het berekenen van je promillage na het drinken van alcohol.

Lichaamsgewicht

Hoe zwaarder je bent, hoe meer lichaamswater je over het algemeen hebt. Alcohol verspreidt zich door het totale lichaamswater, niet alleen door het bloed. Iemand van 90 kilogram die drie glazen wijn drinkt, zal een lager promillage hebben dan iemand van 55 kilogram die hetzelfde drinkt. Dit komt simpelweg doordat de alcohol bij de zwaardere persoon over een groter volume wordt verdeeld, waardoor de concentratie per liter bloed lager uitvalt. Lichaamsgewicht is dan ook een van de meest bepalende factoren in vrijwel elke rekenmethode voor bloedalkohol.

Geslacht

Mannen en vrouwen verwerken alcohol anders, en dat heeft alles te maken met de lichaamssamenstelling. Vrouwen hebben gemiddeld een hoger percentage lichaamsvet en een lager percentage lichaamswater dan mannen van hetzelfde gewicht. Omdat alcohol zich verspreidt via het waterige deel van het lichaam, resulteert dit in een hogere alcoholconcentratie in het bloed bij vrouwen bij eenzelfde hoeveelheid drank. Daarnaast hebben vrouwen gemiddeld minder van het enzym alcoholdehydrogenase in de maag, waardoor er minder alcohol al in de maagwand wordt afgebroken voordat het de bloedbaan bereikt. Kortom: bij gelijke hoeveelheden alcohol ligt het promillage bij vrouwen structureel hoger dan bij mannen.

Aantal en type consumpties

Een standaardglas alcohol in Nederland bevat 10 gram zuivere alcohol. Of dat nu een glas bier van 250 ml, een glas wijn van 100 ml of een borrel van 35 ml is, de hoeveelheid pure alcohol is in theorie vergelijkbaar. Maar in de praktijk variëren glasgroottes en alcoholpercentages sterk. Een groot bierglas van 500 ml bevat bij een alcoholpercentage van 5% al zo’n 20 gram alcohol, wat neerkomt op twee standaarddrankjes. Houd bij het inschatten van je promillage altijd rekening met de werkelijke hoeveelheid alcohol die je hebt ingenomen, niet enkel het aantal glazen.

Tijd en afbraak

Het lichaam breekt alcohol af met een redelijk constant tempo, gemiddeld zo’n 0,10 tot 0,15 promille per uur. Dit tempo verschilt per persoon en wordt beïnvloed door genetische factoren, gewoontes en gezondheid, maar als richtlijn is dit een bruikbaar gemiddelde. Wie om 22:00 uur zijn laatste glas drinkt en om 08:00 uur opstaat, heeft tien uur de tijd gehad om alcohol af te breken. Bij een promillage van 1,0 op het moment van stoppen, zou het theoretische restpromillage de volgende ochtend ergens tussen de 0,0 en 0,5 liggen, afhankelijk van het individuele afbraaktempo. Slapen versnelt de afbraak overigens niet, ook al voelt dat soms wel zo.

De Widmark-formule: de basis van promillage berekenen

De meest gebruikte methode om een schatting te maken van je bloedalkoholgehalte is de Widmark-formule. Deze formule, ontwikkeld door de Zweedse wetenschapper Erik Widmark, ziet er als volgt uit: BAC = (alcohol in grammen) gedeeld door (lichaamsgewicht in kilogram vermenigvuldigd met de verdelingsfactor r), verminderd met het afbraaktempo vermenigvuldigd met het aantal uren. De verdelingsfactor r is voor mannen gemiddeld 0,68 en voor vrouwen gemiddeld 0,55. Deze factor weerspiegelt het verschil in lichaamssamenstelling. Stel: een man van 80 kilogram drinkt in twee uur drie standaardglazen van elk 10 gram alcohol. Dat is 30 gram alcohol totaal. De berekening geeft dan: 30 / (80 x 0,68) = 0,55 promille, minus de afbraak van twee uur (2 x 0,12 = 0,24), wat uitkomt op circa 0,31 promille. Dit is een schatting en geen exacte waarde, maar het geeft je een idee van de orde van grootte.

Waarom zelfberekening altijd een schatting blijft

Hoe nauwkeurig de Widmark-formule ook lijkt, er zijn veel factoren die de uitkomst kunnen beïnvloeden en die je thuis niet kunt meten. Denk aan of je wel of niet hebt gegeten, de snelheid waarmee je hebt gedronken, je hydratieniveau, eventueel medicijngebruik, vermoeidheid en individuele genetische verschillen in enzymactiviteit. Iemand met een nuchtere maag neemt alcohol sneller op dan iemand die net heeft gegeten, wat tijdelijk een significant hoger promillage kan geven. Bovendien is het gevaarlijk om op basis van een berekening te beslissen of je nog kunt rijden. Lees ook het artikel over Alcohol en rijden: hoeveel glazen mag je en wanneer ben je over de limiet? voor een gedetailleerd overzicht van de wettelijke limieten en de risico’s. De conclusie is altijd dezelfde: als je twijfelt, rijd dan niet.

Alcohol en voeding

Eten vertraagt de opname van alcohol in het bloed aanzienlijk. Vetten, eiwitten en koolhydraten vertragen de maaglediging, waardoor alcohol minder snel in de dunne darm terechtkomt en opgenomen wordt. Dit betekent niet dat je minder dronken wordt, maar dat het effect later intreedt en minder piekkrachtig is. Het totale promillage dat je uiteindelijk bereikt, is bij eenzelfde hoeveelheid drank niet dramatisch anders, maar de piek is lager en later.

Veelgestelde vragen

Hoe snel daalt mijn promillage na het stoppen met drinken?

Gemiddeld daalt het bloedalkoholgehalte met ongeveer 0,10 tot 0,15 promille per uur. Dit tempo is voor iedereen anders en wordt beïnvloed door factoren zoals genetica, gezondheid en gewoontes. Slapen of koffie drinken versnelt dit proces niet.

Is een promillage van 0,5 altijd merkbaar?

Niet per se. Mensen die regelmatig drinken, kunnen bij 0,5 promille nauwelijks effect merken, terwijl mensen die zelden drinken bij datzelfde gehalte al duidelijk beïnvloed zijn. Toch heeft alcohol ook bij 0,5 promille aantoonbaar effect op reactievermogen en rijvaardigheid, zelfs als je je goed voelt.

Kan ik een betrouwbare promillagetest thuis doen?

Er zijn consumentenadem-testers verkrijgbaar, maar die variëren sterk in nauwkeurigheid en zijn niet gecertificeerd voor officieel gebruik. Ze kunnen een indicatie geven, maar zijn geen vervanging voor een professionele meting. Gebruik ze nooit als definitief bewijs dat je veilig kunt rijden of deelnemen aan activiteiten waarbij alertheid vereist is.

Wil je meer weten over de effecten van alcohol op het lichaam en gedrag? Bekijk dan meer artikelen in de categorie Alcohol voor uitgebreide en betrouwbare informatie. Onthoud dat alle informatie in dit artikel bedoeld is als algemene voorlichting en geen medisch advies vervangt. Twijfel je over je gezondheid of alcoholgebruik, raadpleeg dan altijd een arts of zorgprofessional.